Posts

Featured Post

ऐंठे सिक्री !!

  यसपाली भने गज्जबै गर्यो कोरोनाले । तिमीलाई माइत नजान कुनैपनि बाहना पार्नु परेन,, अझ पालो भन्दा पहिल्यै तिमी पर सर्नुपनि परेन । माइतीबाट आएको फोनको भाइब्रेसनले फोन भन्दा बढी तिमी भित्रको मन थर्किएको पनि त महशुस गरेको थिए नि मैले ! अनि हिजैमात्र नगरपालिकाले जारी गरेको निषेधाज्ञाको बारेमा थाह पाएपछि गह्रुङ्गो घाँसको भारी बोकेर अप्ठेरो बाटो कटिसकेपछि भेटिएको विसौनीमा फ्यात्त फालेपछिको आनन्द जस्तै हलुका महशुसको अनुभव पनि गरेकै हो । अरुले देख्दा माइत जान नपाएर विरक्तिएको अनुहारभित्रको यथार्थता मैले बाहेक अरु कसले बुझ्छ होला र ? आठ वर्षमा बिहेको वर्ष बाहेक अन्य तिजमा एकपटक पनि माइत नजानुमा २ वर्ष मात्रै त हो वास्तविक कारण परेको । त्यहिँ वर्ष पनि त्यहि सिक्रीको सोधनी नभएको भए, तिमीले वास्तविक जवाफ नदिएर कुरा मिलाउन जानेको भए तिमीलाई हरेक तिजमा माईतीको आँगनमा गएर नाच्ने रहरलाई पक्कै मार्नुपर्दैनथ्यो । तिम्रा यि इच्छा मार्नुपर्ने कुनै कारण देख्दिन भने पनि मुख्य कारण त म नै थिए नि ! विदेशमा धेरै कमाउनेको प्रस्ताव आउदा तिमीले विदेश जानेसंग विहे नगर्ने भनेकै कारणले त   प...

जागिरको सोह्र वर्ष, शहिद लखनको हप्ता

कोरोनाकालदेखि नै पूर्णरुपमा घरपायक जागिरमा रमाइरहेको मेरो जागिरे दिनचर्यामा एकाएक घर छाड्नुपर्ने बाध्यता आइपर्छ । सोह्रौ वर्षमा प्रवेश गदैगर्दा मष्तिष्कमा सबैभन्दा खेलेको नाम थियो, "शहिद लखन" । नेपालका पहिलो शहिद भनेर किताबमा पढेको लखन थापा जसलाई राणाशासन र जङ्गबहादुरको विरोध गर्दा अत्यन्तै क्रुर र पाशविक हत्या गरेका थिए तत्कालिन शासकहरूले ।  हुन त पहिले श्रोतको अभाव पछि सोँचको अभाव ‍को कारणले केही मिथकहरू बाहेक भरपर्दो तथ्य त  लखन थापाको बारेमा सुनेको थिइन तर जङ्ग बहादुर राणाको विरोध मनकामना मन्दिरको स्थापना  मनकामना माताबाट शक्ति आर्जन गरेको र  आफूले राणा शासन ढाल्न सक्ने घोषणा गरी  मनकामना मन्दिरको आडैमा म मरेको एक महिनाभित्र जंगबहादुर पनि मर्छ भन्दै झुण्डिएर मरेको भन्ने कथा सुनिरहेको मलाई आफैँ झुण्डिएर मर्ने कायरलाई किन शहिदको उपमा दिइरहेका छन् वर्तमान शासकहरू भन्ने चाहिँ मनमा खेलिरहन्थ्यो ।तर मनकामना मन्दिर स्थापना गर्ने सिद्धपुरुष लखन थापा र शहिद लखन थापा एकै होइनछन् र शहिद लखन थापाले तत्कालिन जहाँनिया शासन विरुद्ध लड्नकै लागि सेना गठन गरेर तयार हुँदा मारि...

धौलागिरि

  १ बिहान उठेर यस्सो उत्तरतिर फर्किदा माछापुच्छ्रे र अन्नपूर्ण लस्करै हाँसे जस्तो लाग्छ ।त्यसैले त मलाई हिमाल नेपालको पर्यायवाची शब्द हो जस्तो लाग्छ भने माछापुच्छ्रे हिमालको पर्यायवाची । त्यै माछापुच्छ्रेको बारेमा माछापुच्छ्रे कविता पनि लेखे ।त्यसैले हिमाल चुच्चै हुन्छन् भन्ने पनि पर्‍यो ।घरबाट नदेखिने तर स्कुल जाँदा दुलेगौँडा जाँदा पुल्चोकबाट १९३ सिँढी उक्लिएपछि आंशिक र २०७ सिँढि उक्लिएपछि पुरै  पर पश्चिममा देखिने मान्छेको टाउको जस्तो हिमाल थियो धौलागिरि यो हिमाल हाम्रोमा देखिने अरु हिमालको भन्दा आकार फरक त देखियो पछि पढ्दा थाह भयो यो त यस क्षेत्रकै अग्लो पनि रहेछ । मलाई धौलागिरि जस्तै हेर्दा नदेखिने तर वास्तवमा अरु भन्दा अग्लो हुनु जीवनको प्रगति हो जस्तो लाग्यो ।    एस एल सी पछि पोखरा जानु, पि एन क्याम्पस पढ्नु, जागिर खानु आफ्नो खर्च आफै धान्नु मनको अन्तस्करणमा कोरिएका सरल बाटाहरू  थिए । त्यो बाटोको मुख्य पथप्रदर्शक र उत्प्रेरक काकाकाकी नै हुनुहुन्थ्यो। जे होस् पोखरा गए, जागिर खोजे, मैले जागिर पाइन।  जागिरले मलाई पाएन । जागिर नै न...

साथिको बारेमा

  शनिवार विहानै कन्तिपुरको कोसेलीको पहिलै पृष्ठमा फ्रेण्डसिप डे मा बुद्धिसागरको नयाँ   उपन्यास " फिरफिरे " साथीलाई असल उपहार हुनसक्छ भन्ने विज्ञापन देखे । नेपाली पाठकमाझ बुद्धिसागरको नाम कसैले लिएन भने उसलाइ नेपाली साहित्यको पाठक हो नभन्दा पनि फरक नपर्ला । झन   आम लेखकको आफ्नो पहिलो कृतिको तुलनामा पछिल्लो कृतिको स्वाद खस्किरहेको वर्तमान सन्दर्भमा उनको दमदार उपस्थितिले साहित्यका पाठकलाई प्रभाव नपार्ने कुरै भएन । उनको फिरफिरे   उपन्यास का पात्रहरु वसन्त र पवनको मित्रता झन उदाहरणिय   छ । फ्रेण्डसिप डे अलि अस्तिनै फेसबुकका सस्थापक तथा सि ई ‌ ओ मार्क जुकर्वगले फेब्रूवरी ४ लाई   फ्रेण्डसिप डे   मनाऔं भने जस्तो लागेको थियो । भलै कार्डका व्यापारी हलमार्कले सन् १९१९तिरै मनाउन शुरु गरेका रहेछन भने १९३०मा जोसे हलले अगस्तको पहिलो आइतवारलाई फ्रेण्डसिप डेका रुपमा मनाउने प्रचलन थालेका रहेछन् । विभिन्न देशले विभिन्न मितिमा फ्रेण्डसिप डे मनाउने कुरा पनि कान्तिपुरको विज्ञापनको कारणले अवगत गरायो । कुरो कसले कसरी कहिले मनाउन थाल्यो भन्दा पनि   ग्लोबलाईजेसनको ...

“घरज्वाईंलाई हैन आफ्नो सदस्यलाई प्रश्रय दिऔं”

  ज्वाईं साहेब खाना- १६५ मित ज्वाईं खाना -२५५ भाञ्जी ज्वाईं खाना-२९५ छोरी ज्वाईं खाना ३२५ बहिनी ज्वाईं खाना ३३५ ज्वाईं राजा खाना- ४३५ अलिक अगाडि फेसबुकमा एउटा तस्बिर सेयर भएको थियो ज्वाई खाना भन्ने । नितान्त व्यापारिक प्रयोजनको लागि गरिएको त्यो विज्ञापनले स्वभाविक रुपमा ग्राहकहरुलाई आकर्षण गरेकै कारण समाजिक सञ्जालमा पनि धेरैको चासोको विषय बन्न पुग्यो । नेपालका सबै जातजातिको त हैन तर राज्यको केन्द्रीय तहमा बाहुल्य रहेको जातिको साँस्कृतिक अवस्थालाई प्रतिनिधित्व गरेर त्यो रेस्टुराँमा खानाको मेनु तयार पारेको देखियो ।विभिन्न ६ प्रकारका ज्वाईँलाई विभाजन गरि त्यहि किसिमका मुल्य र भेराईटी राख्ने व्यापारिक पोलिसीलाई गज्जब मान्नुपर्छ । बाहुन क्षत्री समुदायमा ज्वाई शब्द छोरी या बहिनीको श्रीमान् मात्रैसंग सम्बन्धित छैन, समाजमा रवाफिताको अनुपम नमुना पनि हो । ज्वाईले ससुरालीमा देखाउने रवाफ र ससुरालीले ज्वाईलाई गर्ने सम्मान अलि आडम्बर युक्त र ढोंगी पनि हो भलै यो प्रचलन हिजोआज कमै मात्र देख्न पाईन्छ ।  हाम्रो समाजमा आँफू दुःखी भएपनि पाहुना आएका ज्वाईँलाई मिठो मसिनो खुवाउने अनि अत्यन्तै मान सम...

आधा बाटो पढेपछि

  प्रिय शिव सर ,नमस्कार   !! आराम रहि आरमताको कामना गर्दछु । पुस्तक पढ्नु ज्ञानको दायरा फराकिलो पार्नु नै हो । कतिपय अवस्थामा ज्ञानको दायरा फुक्दै फुक्दै गएर भावनाको पर्खालमा पुगेपछि   ठोकिएर चकनाचुर हुदो रहेछ । ज्ञानका कण कणहरुलाई भावनाका वेगहरुले हुत्याउदै तैराउदै लगेपछि जिन्दगीको पहाडमा ठोकिएर   बर्षिदा   रहेछन् । यसैगरी जिन्दगीको जीवनचक्र चलिरहेको पो हो कि ? दुनियाँ पुस्तक दिने दिनको बारेमा झण्डै बेखबर रहदा थुप्रै पुस्तक उपहार प्राप्त गर्ने भाग्यमानी म पनि हु । उपहार पाएपछि पहिलो काम हुन्छ फेसबुकमा अपलोड गर्ने । पुस्तक मात्रै हैन जुनसुकै कुरा पनि प्रदर्शनी गर्नको लागि एउटा माध्यम बनेको छ सामाजिक सञ्जाल । हुन त सामाजिक सञ्जालमा कतिपय मान्छेका आफ्ना व्यक्तिगत गोपनियताहरु छताछुल्ल पनि परेका छन् कतिपय मान्छेका भावनाहरु बगेका छन् कतिपय मान्छेलाई त्यही भावनाले नै बगाएका छन् । यसलाई कसरी र कुन रुपमा प्रयोग गर्ने भन्नेकुरा आफुमा निहित पनि त हुन्छ । दुःख हरेक मनव जीवनको पर्‍यायवाची शब्द हो भले सबैका दुःखका प्रकार आ-आफ्ना हुन्छन् । सबैका दुःखका आ-आफ्नै परिभाष...